667 sayılı KHK’yi Anayasa Mahkemesi ESAS’tan Görüşme Kararı aldı

2016/205 dosya numarası ile Anayasa Mahkemesine dava açan CHP İstanbul Milletvekili Engin ALTAY, Ankara Milletvekili Levent GÖK, Manisa Milletvekili Özgür ÖZEL ile birlikte 122 milletvekilinin iptal davasında AYM esasa geçilmesine karar verdi.

Açılan dava 667 sayılı KHK yasalaştıktan sonra 6749 sayılı kanun olarak yürürlükte bulunan OHAL yasasının bazı maddelerinin iptalini ve yürütmesinin durdurulmasını içeriyor.

Bu maddeler:

18.10.2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;

A- 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

B- 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,

C- 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;

1- (a) bendinde yer alan “.otuz günü…” ibaresinin,

2- (d) bendinin birinci cümlesinin “Cumhuriyet savcısının kararıyla, görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, tutuklu ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabilir, tutuklunun avukatına veya avukatın tutukluya verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sınırlandırılabilir.” bölümünün,

3- (ı) bendinin,

D- 9. ve 10. maddelerinin, iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebi.

6749 sayılı kanunun tam metni için http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/10/20161029-1.htm


2. maddesinin (4) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,

(4) Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir.

5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının​

(2) Birinci fıkraya göre ilgili pasaport birimine isimleri bildirilen kişilerin eşlerine ait pasaportlar da genel güvenlik açısından mahzurlu görülmesi halinde aynı tarihte İçişleri Bakanlığınca iptal edilebilir.(2) Birinci fıkraya göre ilgili pasaport birimine isimleri bildirilen kişilerin eşlerine ait pasaportlar da genel güvenlik açısından mahzurlu görülmesi halinde aynı tarihte İçişleri Bakanlığınca iptal edilebilir.

6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;​

1- (a) bendinde yer alan “.otuz günü…” ibaresinin,

2- (d) bendinin birinci cümlesinin “Cumhuriyet savcısının kararıyla, görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, tutuklu ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabilir, tutuklunun avukatına veya avukatın tutukluya verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sınırlandırılabilir.” bölümünün,

ı) Tutukluluğun incelenmesi, tutukluluğa itiraz ve tahliye talepleri dosya üzerinden karara bağlanabilir.

D- 9. ve 10. maddelerinin, iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebi.​

MADDE 9- (1) Bu Kanun kapsamında karar alan ve görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluğu doğmaz.

MADDE 10- (1) Bu Kanun kapsamında alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle açılan davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.


AYM ön inceleme sonucu

– Esasa geçilmesine,

– Yürürlüğünün durdurulması talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına,


EDİTÖR yorumu:

Bilindiği gibi CHP 668 ve 669 sayılı OHAL KHK’lerini Anayasa Mahkemesine götürmüştü.

Anayasa Mahkemesi;

Anayasa’nın 121. maddesi uyarınca çıkarılan dava konusu KHK hükümlerinin, Anayasa’nın 148. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “… olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz.” hükmü karşısında, esasa geçilerek yargısal denetiminin yapılması mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallara yönelik iptal taleplerinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.”

Anayasa Mahkemesi OHAL KHK si olan 668 ve 669 sayılı KHK’leri esasa geçmeden yetkisizlik sebebiyle reddetmiştir.

Şimdi, Anayasa Mahkemesi  TBMM’de görüşüldükten sonra kanunlaşan 667 sayılı KHK’yi (6749 sayılı kanun) esastan görüşmeye karar verdi.

Anlaşılan o ki kanunlaşan KHK’ler AYM denetimine tabidir.

Esastan görüşme sonrası çıkacak karar merakla beklenmektedir.

Kanunlaşmayan KHK’lerin durumu hakkında belirsizlik devam etmektedir. Kamudan binlerce memurun ihracını gerçekleştiren en önemli olan 672 sayılı KHK halen meclis gündeminde bekletilmektedir.


Av. Ceyhan Mumcu’nun bir makalesi bu duruma önemli bir ışık tutuyor. Kaynak

3 Ağustos 2016 tarihinde Aydınlık gazetesinin manşet haberi olarak verdiği makalemizde, OHAL dönemi sonrasında da etkili olan OHAL KHK’sı hükümlerinin Anayasa Mahkemesi’nin yargısal denetimine tabi tutulabileceğini belirtmiştik. Bu görüşümüzü mahkemenin 1991 yılında verdiği iki kararına dayandırmıştık.
Bu görüşümüz kamuoyunda ilgi görmüş, yoğun olarak tartışılmış ve ana muhalefet partisi 668 ve 669 sayılı KHK’ları Anayasa Mahkemesi’ne götürmüştür.
Anayasa Mahkemesi’nin 669 sayılı KHK’nın iptali için açılan davada verdiği 12.10.2016 tarihli, 2016/167 E. ve 2016/160 K. sayılı kararının gerekçesi 4 Kasım 2016 günü mahkemenin internet sitesinde yayınlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi bu başvuru hakkında oybirliği ile vermiş olduğu kararda daha önceki içtihadını değiştirerek “olağanüstü dönem KHK’larının herhangi bir ad altında yargısal denetime tabi tutulamayacağı”na hükmetmiştir.
Ancak gerekçeli kararında Anayasa Mahkemesi, OHAL döneminde çıkarılan KHK’ların, OHAL sona erdiğinde geçersiz olacağını belirten ifadeler kullanmıştır.

OHAL KHK’SI

Anılan kararın 25. paragrafı aynen şöyledir:
“Olağanüstü hâlin ilan edilmesi ve bu kararın TBMM tarafından onaylanmasından sonra Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından, 25.7.2016 tarihinde 669 sayılı KHK çıkarılmış
ve 31.7.2016 tarihli ve 29787 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve aynı gün TBMM’nin onayına sunulmuştur. Dava konusu kuralları da içeren söz konusu KHK, Anayasa’nın 121. maddesine dayanılarak ve olağanüstü hâlin geçerli olduğu dönem içerisinde yurdun tamamında geçerli olmak üzere çıkarılmışolan
bir olağanüstü hâl KHK’sıdır.” Bu paragrafta davakonusu KHK’nın hangi yer ve zamanda geçerli olacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre dava konusu OHAL KHK’sı “olağanüstü hâlin geçerli olduğu dönem içerisinde” ve “yurdun tamamında” geçerli olacaktır. O halde olağanüstü hal sona erdiğinde ne olacaktır? Anayasa Mahkemesi aslında kararında bu soruya “karşıt kavram (mefhumu muhalif)” kanıtı yoluyla cevap vermiştir. OHAL KHK’sının “olağanüstü halin geçerli olduğu dönem içerisinde geçerli olmak üzere çıkarıldığı” saptandığına göre olağanüstü halin sona ermesinden sonra geçersiz olacağı saptanmaktadır.
Peki bu geçersizlik kendiliğinden mi olacaktır yoksa mahkemenin vereceği bir iptal kararı neticesinde mi olacaktır? Anayasa Mahkemesi’nin bu soruya bir yanıt vermediği görülmektedir. Bu noktada kimi hukukçular, OHAL sona erdiğinde OHAL KHK’larının kendiliğinden yürürlükten kalkacağını savunmaktadır. Kimileri ise OHAL sona erdikten sonra tekrar açılacak bir iptal davası veya itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi’nin vereceği iptal kararıyla bu geçersizliği sağlayacağı görüşündedir.
Her halükarda, Anayasa Mahkemesin’in ana muhalefet partisinin açtığı iptal davasında vermiş olduğu 12.10.2016 tarihli karara göre olağanüstü hal sona erdikten sonra OHAL KHK’ları geçersiz olacaktır.

YARGISAL DENETİME TABİ

Bu geçersizliği önlemenin tek yolu OHAL KHK’larını Anayasa’nın ve TBMM İçtüzüğü’nün öngördüğü usule göre TBMM’nin onayına sunmaktır. Nitekim 667 sayılı KHK bu usule göre TBMM onayına sunulmuş ve 18.10.2016 tarihinde TBMM tarafından kabul edilerek kanun- laşmıştır. TBMM tarafından kabul edilerek kanunlaşan bu KHK artık Anayasa Mah- kemesi’nin yargısal denetimine tabidir.An- cak henüz Resmi Gazete’de yayımlanma- dığından Anayasa Mahkemesi’ne bir baş- vuru yapılacaksa 667 sayılı KHK’nın Kabul Edilmesine Dair Kanun Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra yapılmalıdır.
667 sayılı KHK TBMM’nin onayına sunularak kanunlaşmıştır. Ancak 668 ila 676 sayılı KHK’lar henüz kanunlaşmamıştır.
Anayasa Mahkemesi’nin yeni içtihadına göre bu KHK’lar TBMM tarafından kabul edilerek kanunlaşmadıkları takdirde, olağanüstü hal sona erdikten sonra geçersiz olacaklardır. Bu KHK’lar ile kanunlarda yapılan değişiklikler ortadan kalkacaktır. Şayet bu KHK’lar TBMM tarafından kabul edilerek kanunlaşırlarsa zaten Anayasa Mahkemesinin yargısal denetiminin önünde bir engel yoktur.
Anayasa Mahkemesi’nin içtihat değişikliği yargı tekniği bakımından bir değişiklik getirse de uyuşmazlığın özü bakımından bizce bir değişiklik bulunmamaktadır. Zira Anayasa Mahkemesi hâlâ, 1991 yılında verdiği kararlarda olduğu gibi OHAL KHK’larının olağanüstü hal sona erdikten sonra hüküm ve sonuç doğuramayacağı görüşündedir.

AYM’NİN VARLIK SEBEBİ

Zaten bunun aksi bir düşünce, olağan- üstü hal ilan etmek suretiyle bütün ka- nunları, Anayasa yargısının denetimine tabi olmaksızın değiştirme imkânını Ba- kanlar Kurulu’na vermek anlamına gelecektir ki bu durum Anayasa Mahkemesi’nin varlık sebebiyle bağdaşmaz. Zira Anayasa Mahkemesi’nin varlık sebebi kanunların Anayasa’ya uygunluğunu denetlemektir.
Anayasa Mahkemesi’nin kendi varlık sebebini inkâr ettiğini varsaymak yanlış olacaktır.
İnanıyoruz ki; Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Türk milletinin de büyük desteğiyle, ABD destekli terör örgütlerini hukuk devleti olmanın gereklerini yok saymadan temizleyecek birikime sahiptir.
Mevcut durumda olağanüstü hal 20 Ocak 2017 tarihinde sona erecektir. Yeniden uzatılmadığı takdirde yaklaşık iki aylık bir süre bulunmaktadır. Bu iki aylık sürede diğer meslektaşlarımızın da bu konudaki görüşlerini bekliyor ve konunun tartışılmasını diliyoruz.

1 geri izleme / bildirim

  1. Kanunlaşan KHK'lar ve Diğerleri | BaşvuruYorum

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*